ÜCRETSİZ ARAÇ
On bir teslim şeklinde yüklemeyi, gümrüğü, navlunu, sigortayı ve riski kimin üstlendiğini tek çizelgede görün. Birkaç soruyla işinize uygun kuralı seçin, sözleşmeye yazılışını alın.
Mal nasıl taşınacak?
Satıcının sorumluluğu nerede bitsin?
Ana taşımanın (navlun) bedelini kim ödesin?
ÖNERİLEN TESLİM ŞEKLİ
FCA
Free Carrier · Taşıyıcıya teslim
Satıcı ihracat gümrüğünü yapar, malı alıcının taşıyıcısına teslim eder; ana taşıma alıcıdadır. Konteyner yükünde FOB’un doğru karşılığıdır.
Risk ne zaman geçer
Mal, alıcının atadığı taşıyıcıya belirtilen yerde teslim edildiğinde. Yer satıcının deposuysa satıcı yükler.
2020 düzenlemesiyle taraflar, deniz taşımasında yükleme kayıtlı konşimento düzenlenmesini kararlaştırabilir (akreditifli satışlar için).
SÖZLEŞMEYE YAZILIŞI
FCA [teslim yeri], Incoterms® 2020
Kuralın yanına teslim yerini olabildiğince açık ve kural sürümünü yazın; sürüm yazılmazsa taraflar farklı kuralı anlayabilir.
Koyu hücre satıcı, açık hücre alıcı. Sigorta yükümlülüğü yalnız CIF ve CIP’te vardır; diğerlerinde riski taşıyan taraf kendi için sigorta yaptırır.
| Kural | Çıkışta yükleme | İhracat gümrüğü | Ana taşıma | Sigorta | Varışta boşaltma | İthalat ve vergi | Risk geçişi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Her taşıma türü | |||||||
| EXW | Alıcı | Alıcı | Alıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | Satıcının deposu |
| FCA | Satıcı | Satıcı | Alıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | Taşıyıcıya teslim |
| CPT | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | İlk taşıyıcı |
| CIP | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Satıcı (A) | Alıcı | Alıcı | İlk taşıyıcı |
| DAP | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | Varış yeri |
| DPU | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Yükümlülük yok | Satıcı | Alıcı | Varışta boşaltılınca |
| DDP | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Satıcı | Varış yeri |
| Yalnız deniz ve iç su yolu | |||||||
| FAS | Alıcı | Satıcı | Alıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | Gemi yanı |
| FOB | Satıcı | Satıcı | Alıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | Gemiye yükleme |
| CFR | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Yükümlülük yok | Alıcı | Alıcı | Gemiye yükleme |
| CIF | Satıcı | Satıcı | Satıcı | Satıcı (C) | Alıcı | Alıcı | Gemiye yükleme |
İlk yedi kural her taşıma türünde, son dört kural yalnız deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılır.
Ex Works · İş yerinde teslim
Satıcının en az sorumluluk aldığı kural. Yükleme, ihracat gümrüğü, taşıma ve ithalat dahil her şey alıcıdadır.
Risk geçişi. Mal, satıcının deposunda alıcının emrine hazır edildiğinde; yüklenmeden.
İhracat gümrüğünü alıcının satıcının ülkesinde yapması çoğu zaman zordur; bu durumda FCA (satıcının deposunda) daha uygundur.
Free Carrier · Taşıyıcıya teslim
Satıcı ihracat gümrüğünü yapar, malı alıcının taşıyıcısına teslim eder; ana taşıma alıcıdadır. Konteyner yükünde FOB’un doğru karşılığıdır.
Risk geçişi. Mal, alıcının atadığı taşıyıcıya belirtilen yerde teslim edildiğinde. Yer satıcının deposuysa satıcı yükler.
2020 düzenlemesiyle taraflar, deniz taşımasında yükleme kayıtlı konşimento düzenlenmesini kararlaştırabilir (akreditifli satışlar için).
Carriage Paid To · Taşıma ücreti ödenmiş olarak
Navlunu satıcı öder, risk ise malı ilk taşıyıcıya verdiği anda alıcıya geçer. Masraf ve risk farklı noktalarda ayrılır.
Risk geçişi. Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde; satıcı varış yerine kadar navlunu öder ama risk erken geçer.
Carriage and Insurance Paid To · Taşıma ve sigorta ücreti ödenmiş olarak
CPT’ye ek olarak satıcı, alıcı lehine sigorta yaptırır. 2020’den beri asgari teminat geniş kapsamlı Institute Cargo Clauses (A)’dır.
Risk geçişi. Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde.
Delivered at Place · Belirlenen yerde teslim
Satıcı malı alıcının ülkesindeki yere kadar kendi riskiyle getirir; boşaltma, ithalat gümrüğü ve vergiler alıcıdadır.
Risk geçişi. Mal varış yerinde, araç üzerinde boşaltmaya hazır olarak alıcının emrine verildiğinde.
Delivered at Place Unloaded · Boşaltılmış olarak belirlenen yerde teslim
DAP’tan tek farkı boşaltmanın da satıcıda olmasıdır. 2020’de eski DAT kuralının yerine geldi; varış yeri yalnız terminal değil, herhangi bir yer olabilir.
Risk geçişi. Mal varış yerinde boşaltılıp alıcının emrine verildiğinde.
Delivered Duty Paid · Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim
Satıcının en çok sorumluluk aldığı kural: ithalat gümrüğü ve vergiler de satıcıdadır.
Risk geçişi. Mal varış yerinde, ithalatı yapılmış ve boşaltmaya hazır olarak alıcının emrine verildiğinde.
Satıcının alıcının ülkesinde ithalatçı olarak işlem yapabilmesi gerekir; bu mümkün değilse DAP kullanılır.
Free Alongside Ship · Gemi doğrultusunda teslim
Dökme ve konvansiyonel yüklerde kullanılır. Satıcı ihracat gümrüğünü yapar, malı geminin yanına bırakır; gemiye yükleme alıcıdadır.
Risk geçişi. Mal çıkış limanında geminin yanına, rıhtıma ya da mavnaya bırakıldığında.
Konteyner yükünde uygun değildir: konteyner gemiye yüklenmeden önce terminalde taşıyıcıya teslim edilir. ICC bu durumda FCA, CPT ya da CIP kullanılmasını önerir.
Free On Board · Gemide teslim
Satıcı ihracat gümrüğünü yapar ve malı alıcının gemisine yükler; navlun, sigorta ve ithalat alıcıdadır.
Risk geçişi. Mal çıkış limanında gemiye yüklendiğinde.
Konteyner yükünde uygun değildir: konteyner gemiye yüklenmeden önce terminalde taşıyıcıya teslim edilir. ICC bu durumda FCA, CPT ya da CIP kullanılmasını önerir.
Cost and Freight · Mal bedeli ve navlun
Navlun satıcıda, risk yüklemeyle alıcıda. Deniz yolculuğu boyunca mal alıcının riskindedir; sigortayı alıcı yaptırır.
Risk geçişi. Mal çıkış limanında gemiye yüklendiğinde; satıcı varış limanına kadar navlunu öder.
Konteyner yükünde uygun değildir: konteyner gemiye yüklenmeden önce terminalde taşıyıcıya teslim edilir. ICC bu durumda FCA, CPT ya da CIP kullanılmasını önerir.
Cost, Insurance and Freight · Mal bedeli, sigorta ve navlun
CFR’ye ek olarak satıcı, alıcı lehine sigorta yaptırır. Asgari teminat dar kapsamlı Institute Cargo Clauses (C)’dir; daha genişi ayrıca kararlaştırılır.
Risk geçişi. Mal çıkış limanında gemiye yüklendiğinde.
Konteyner yükünde uygun değildir: konteyner gemiye yüklenmeden önce terminalde taşıyıcıya teslim edilir. ICC bu durumda FCA, CPT ya da CIP kullanılmasını önerir.
Incoterms® Uluslararası Ticaret Odası’nın (ICC) tescilli markasıdır. Bu sayfa kuralların özetidir, resmî metnin yerine geçmez; sözleşmeden önce ICC yayınına ve gümrük müşavirinize danışın. Ürün başına kârınızı kâr marjı hesaplama aracıyla, sevkiyat ölçüsünü desi hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı ve dış ticarette malın satıcıdan alıcıya nerede teslim edildiğini, taşıma ve sigorta masraflarını kimin ödediğini, riskin ne zaman geçtiğini ve gümrük işlemlerini kimin yaptığını belirleyen on bir kuraldır. Türkçede teslim şekilleri olarak da anılır.
İkisinde de risk, mal çıkış limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. FOB’da navlunu ve sigortayı alıcı öder; CIF’te satıcı varış limanına kadar navlunu öder ve alıcı lehine asgari Institute Cargo Clauses (C) teminatıyla sigorta yaptırır.
Konteyner, gemiye yüklenmeden önce terminalde taşıyıcıya teslim edilir. Bu yüzden ICC, konteyner yükünde FOB, CFR ve CIF yerine sırasıyla FCA, CPT ve CIP kullanılmasını önerir; aksi hâlde satıcı, kontrol edemediği terminal sürecinde riski taşımaya devam eder.
DAT kuralı DPU (boşaltılmış olarak belirlenen yerde teslim) adını aldı ve varış yeri terminalle sınırlı olmaktan çıktı. CIP’te asgari sigorta teminatı geniş kapsamlı (A) koşullarına yükseldi, CIF’te (C) kaldı. FCA’da taraflar yükleme kayıtlı konşimento düzenlenmesini kararlaştırabilir oldu.
Hayır. Incoterms teslim, masraf, risk ve gümrük yükümlülüklerini düzenler; ödeme şekli, mülkiyetin geçişi ve sözleşmenin ihlali satış sözleşmesinde ayrıca yazılır.
Kuralın kısaltması, teslim yeri ve kural sürümü birlikte yazılır, örneğin “FCA Gebze, satıcının deposu, Incoterms® 2020”. Teslim yeri ne kadar açık yazılırsa riskin geçtiği nokta o kadar tartışmasız olur.
PROJENİZİ KONUŞALIM
İhracat pazarında alıcıya ulaşan İngilizce site, arama ve reklam yapısını ilk görüşmede birlikte değerlendirelim.